«САҲРА ЛУВРЫ»НА САЯХАТ

Музей-бул, халықтың өмирбаяны. Солай екен, музей арқалы сол үлкеде жасаӯшы халықтың тарийхын, дәӯир руӯхын көриӯге болады. Қайсы елде музей болса, олар сол елдиң мақтанышы саналады. Пайтахтымыздың орайында жайласып, қаламыздың көркине-көрк бағышлап турған Қарақалпақстан Республикасы И.В.Савицкий атындағы мәмлекетлик көркем өнер музейи ҳәр күни пайтахтымыз мийманлары ҳәм шет елли туристлер менен толы. Биз бүгин, Сиз, әзийз оқыӯшыларымызға «Саҳра Лувры» аты менен жәҳәнге танылған музейимиз бенен жақыннан таныстырыӯ мақсетинде Бахтияр Серекеевтиң мақаласын усынып отырмыз.

Музей коллекциясы Орта Азиядағы ең жақсы көркем өнер топламларының бири есапланады. Музей өзиниң 100 мыңға жақын бийбаҳа экспонатлары менен дүнья жүзиндеги мәденият, көркем өнер тараўы ықласбентлерин өзине тартқан Орта Азиядағы халықаралық әҳмийетке ийе музейлердиң бири. Бул дәргай 1966-жылы художник, Өзбекстанға мийнети сиңген көркем өнер ғайраткери, Қарақалпақстан халық художниги, «Буюк хизматлари учун» ордениниң ийеси Игорь Виталиевич Савицкий басламасы менен ашылған. 1984-жылы музейге И.В.Савицкий аты берилген. 2011-жылы болса музей «Туристлер нәзерине түскен музей» дипломына ийе болып, 2016- жылы Өзбекстанның жети әжайыбатларының бири сыпатында тән алынған. Мәмлекетимиздиң ири көркем өнер орайларынан бири болған музей археология, қарақалпақ халық қол өнери ҳәм сүўретлеў өнери сыяқлы ири үш бөлимнен ибарат. Бүгинги күни музейде 100 мыңға шамалас экспонат сақланып, солардан 2,5 мыңға шамалас экспонат көргизбеге қойылган. Хронологиялық жақтан экспонатлар бронза дәўиринен баслап ҳәзирги дәӯир дөретпелерин өз ишине алады. 1920-1930-жылларда жаратылған өзбек ҳәм рус художниклериниң авангард жөнелисиндеги шығармалары музейдиң баҳалы дүрданалары саналады.
Имараттың биринши қабатында касса, кишкене конференция залы, асхана, дүкән ҳ.т.б. Екинши қабат — көргизбе залларынан ибарат. !ййемги дәўир мәденияты, халық қол өнери ҳәм де ўақтынша көргизбе заллары орын алған. Үшинши қабат — музейдиң тийкарын салыўшы И.В.Савицкий залы менен басланады. Ол жерде художниктиң өмири ҳәм дөретиўшилигине тийисли экспонатлар ҳәм дөретпелери менен бирге Өзбекстанның 1920—1930-жыллардағы сүўретлеў өнериниң бийбаҳа дүрданалары көргизбеге қойылған.
2017-жылдың 28-август күни музейдиң екинши ҳәм үшинши имаратының ашылыў мәресими болып өтти. Ҳәзирги күнде музейдиң еки имараты да халыққа хызмет көрсетпекте. Оның екинши блок (көргизбе имаратында) сүўретлеў өнери дөретпелери, атап айтқанда, Өзбекстан, Қарақалпақстан ҳәм рус художниклериниң живопись, графикалық, скульптуралық шығармалары орын алған. Имараттың биринши қабатында балалар ханалары, заманагөй тәризде безелген асхана, бәрше шараятларға ҳәм де қолайлықларға ийе мәлимлеме ресурс орайы (китапхана), 100 орынлық кино зал, сувенирлер дүканы жайласқан. Имаратта имкәниятлары шекленген адамлар ушын да қолайлықлар жаратылған. (Арнаўлы лифт, майыплар арбашасы, санузел ҳ.т.б) Имараттың екинши қабатында тийкарынан Қарақалпақстанлы дөретиӯшилердиң сүўретлеў өнери, скульптура ҳәм қол өнери дөретпелеринен үлгилер орын алған.
Үшинши қабатында болса Өзбекстан сүӯретлеӯ өнери ӯәкиллеринен: У.Тансықбаев, Уста-Мӯмин (А.Николаев), П.Беньков, А.Волков, В.Уфимцев, Г.Никитин, Н.Карахан, Е.Коровай, Н.Кашина ҳ.т.б лардың шығармалары орын алған. Ал, ХХ әсирдиң 20-30 жылларындағы картиналар, яғный рус художниклеринен: А.Шевченко, А.Куприн, Н,Кузнецов, В.Рожденственский, Р.Фальк, Р.Мазель, С.Лупоов, П.Суриков, М.Недбайло, А.Порет, А.Ставровскийлар, соның менен бирге А.Вольков, Л.Попова, Ю.Разумовская, У.Тансықбаев, Л.Бакулиналардың графикалық, скульпторлар: Д.Рузыбаев, А.Балашов, М.Врубель, В.Мухина ҳәм басқалардың шығармалары орын алған.
Музейдиң үшинши блок имараты 100 мыңға жақын музей экспонатлар сақланатуғын, оларды қайта тиклеў ҳәм реставрациялаў, илимий хызметкерлер ушын арнаўлы ханалардан ибарат. Олар арнаӯлы үскенелер менен тәмийинленген. Музей ең заманагөй алдыңғы үскенелерден: қорыў, тексериў, шет елден алынған ыссылық-суўықлықты (климат контроль) қадағалаўшы үскене, өртке қарсы технологиялар менен үскенеленген. Музейде сақланып атырған экспонатлар 18-20 дәрежедеги суўытқышларда сақланады. Имаратқа алып кирилген затлар алдын арнаўлы үскенеден тексерилип, зыян бериўшилерден тазаланып, сақланатуғын ханаларға өткизиледи. Музей ушын арнаўлы бина қурылысы масштабы, жаратылған шараятлары бойынша тек ғана Өзбекстанда емес, Орта Азияда да аналогы жоқ есапланады.
2017-жыл апрель-май айларында Москвада болып өткен «Нөкис ғәзийнелери» көргизбесинен соң Россия мәмлекетинен келип көриўшилер саны артты. Президентимиздиң Россия Федерациясына туңғыш мәртебе рәсмий сапары менен биргеликте болып өткен бул көргизбеге 233экспонат қойылған еди.
Хызмет көрсетиў саласына жаңа технологияларды енгизиў оның сапасының өсиўине тийкар жаратпақта. Музейдиң 2 имаратына да wiFi интернет тармағы орнатылған болып, ҳәзир аудиогидлер сатып алынған. Олар бес тилде: өзбек, рус, англичан, француз, немец даўыс жазыў жумысларын алып барады. Бул, әлбетте, музейге келиўшилердиң коллекциялар ҳаққында толық мағлыўматларға ийе болыўына жеңилликлер жаратады.
Музей коллекциясының тек ғана 2,5% экспонатлары экспозиция залларына көрсетилгенине қарамастан, музей фондында сақланып атырған экспонатлар менен келиўшилерди таныстырыў мақсетинде ҳәр жылы музей тәрепинен 20 дан аслам көргизбе ҳәм музей коллекциясын кең жәмийетшиликке таныстырыў мақсетинде көшпели көргизбелер шөлкемлестириледи.
Усы жылы Ташкент қаласында жайласқан Өзбекстан сүўретлеў өнери галереясында өткерилген «Мәкан ҳәм заман ара авангард» атамасындағы көшпели көргизбеде музей коллекциясының сүўретлеў өнери дөретпелеринен, жәми 122 экспонат орын алған болса, 2019-жыл 30-март күни Мойнақ районында «Navruz» этно-фестивалы шеңберинде музейде сақланып атырған, Мойнақ районынан жыйнап алынған экспонатлардан ибарат «Мойнақ – шеберлер мәканы» атамасында көшпели көргизбеси шөлкемлестирилди.
Музей тарийхы ҳәм коллекциясы менен кең жәмийетшиликти, әсиресе, жасларды таныстырыў мақсетинде музей илимий хызметкерлери тәрепинен орта ҳәм жоқары оқыў орынларында жыл даўамында лекциялар, фильмлер көрсетиў жолға қойылған. Соның менен бир қатарда олардың музей коллекциясы, тарийхы, художниклердиң өмири ҳәм дөретиўшилигине арналған мақалалары республикалық, шет еллердеги газета-журналларда жарық көрмекте. Музейде болып атырған өзгерислер, жаңаланыўлар, алып барылып атырған ис-илажлар ҳаққында мағлыўматлар менен таныстырып барыў мақсетинде музейдиң интернеттеги museum.kr.uz веб-сайты ҳәм социаллық тармақлардағы музейдиң рәсмий бетлери менен (Facebook:@savitskymuseum, instagram: museumsavitsky, telegram: @museumsavitsky) каналлары ашылған.
Усы жылдың тоғыз айы даӯамында музейге он еки мыңға шамалас туристлер келип көрди.
Әлбетте, музейде алып барылып атырған барлық жумыслар халыққа сапалы хызмет көрсетиӯ менен бирге елимиздиң бай мәденияты ҳәм тарийхын дүнья жүзинен келиӯши туристлерге кеңнен таныстырыӯ менен бирге елимизде ишки ҳәм сыртқы туризмди раӯажландырыӯға үлес қосыӯ.
Қулласы, «Көп мәрте еситкеннен бир мәрте көрген абзал», — дегениндей көркем өнер ышқыпазлары ушын музейимиз есиклери мудамы ашық.
Бахтияр СЕРЕКЕЕВ,
музей директорының илимий ислер бойынша орынбасары

Пікір үстеу

Э-пошта мекенжайыңыз жарияланбайды. Міндетті өрістер * таңбаланған