МУЗЕЙГЕ БАҒЫШЛАНҒАН ӨМИР

Ҳәр бир инсанның ата-бабаларынан қалған миллий мийрасқа болған ҳәрмети, оның өз Ӯатанына, халқына деген меҳир-муҳаббатынан дәрек береди. әййемги естеликлер биз ушын халқымыздың мәдений ақыл-ойы, бай руӯхыйлығы менен үлкен дөретиӯшилик үлгиси. Ата-бабаларымыздың руӯхый мийрасы, турмыс тәризи, арзыӯ-ойлары, сезимлери көркем өнер ҳәм илим-пәнниң раӯажы жолында нәтийжели үгит-нәсиятлаӯшы оғада қымбатлы қуралларынан бири — музейлер есапланады. Өйткени, музейлер халқымыздың тарийхый, илимий, руӯхый әҳмийетке ийе болған байлықларын жыйнаӯ, оларды сақлаӯ, үйрениӯ, дүньяға танытыӯда хызмет ететуғын теңи жоқ қурал.
Бүгин биз мине усындай муқаддес дәргайда халқымыздың тарийхы менен мәдениятының ошағы болған Қарақалпақстан Республикасы тарийхы ҳәм мәденияты мәмлекетлик музейине басшылық етип, отыз еки жылдан берли усы салада жемисли мийнет етип, быйыл өзиниң елиӯинши бәхәрин қарсы алып атырған тәжирийбели тараӯ хызметкери Венера Матекеева ҳаққында сөз етпектемиз.
Венера Матекеева 1969-жылы 2-ноябрьде Нөкис қаласында туӯылады. Шаңарақта Жүсип аға менен Айпарша апаның бесинши — генже перзенти болып камалға келеди. Балалығынан тарийхқа қызығатуғын, оқыӯға деген умтылысы жоқары болып өседи.
—Мектепте оқып жүргенимизде тез-тез музейге барып туратуғын еди. Музейдеги экспонатлар менен таныстырып жүретуғын экскурсоводлар, ол жердеги тарийхый буйымлар мениң бала жүрегимде усы тараӯға деген меҳир-муҳаббат туйғыларын оятты, —дейди Венера апа биз бенен сәӯбетте. Шынында да, музейлердеги бийбаҳа миллий мийраслар, көздиң жаӯын алатуғын миллий либаслар, бир-биринен әжайып картиналар, мүсинлер, қулласы, ондағы барлық экспонатлар кимниң болса да ҳәӯесин арттырып, қызықсындырады.
1987-жылы орта мектепти табыслы тамамлаған қаҳарманымыз сол жылы Қарақалпақстан Республикасы И.В.Савицкий атындағы мәмлекетлик көркем өнер музейине жумысқа орналасады. Бул жерде ол өзи ҳәӯес еткен экскурсовод болып ислейди.
—Жумыс баслағанымда көбирек қыйналдым. Өйткени, ҳәр бир кәсиптиң өзине жараса машақаты бар. Усы тараӯдың бүгингидей тәжирийбели хызметкери болып жетилисиӯимде болса устазларым: М.Бабаназарова, А.Пирназарова, А.Худайбергенов, С.Нурабуллаева, Ш.Пахратдинова, Ш.Пайзуллаевалардың мийнетлери айрықша. Олардан ҳәмийше миннетдарман, — дейди Венера апа.
«Устазы жақсының, устамы жақсы» — дегениндей, бүгин қаҳарманымыз өз кәсибиниң жетик маманы болып жетилисти. 1993—2009-жыллары бурынғы Қарақалпақ мәмлекетлик Үлкетаныӯ музейинде мийнет етти. 1994-жылдан ҳәзирги Өзбекстан мәмлекетлик көркем өнер ҳәм мәденият институтының көркем өнертаныӯ факультетинде сырттан билим алды. Көп жыллар усы музейде үлкен илимий хызметкер, директордың илимий ислер бойынша орынбасары болып табыслы хызмет етти. 2009—2010-жылларда Қарақалпақстан Республикасы Мәденият ҳәм спорт ислери министрлигиниң академиялық ҳәм халық көркем өнер жәмәәтлери басқармасына басшылық еткен болса, 2010—2016-жыллары бурынғы Қарақалпақ мәмлекетлик Даңқ музейиниң бас сақлаӯшысы болып минсиз хызмет атқарды. Музей тараӯында көп жыллық тәжирийбеге ийе Венера Матекеева 2016-жылдан баслап Қарақалпақстан Республикасы тарийхы ҳәм мәденияты мәмлекетлик музейине (бурынғы Үлкетаныӯ музейи) басшылық етип киятыр.
— «Қайсы бир халықтың турмыс дәрежесин билмекши болсаңыз, сол елдиң базарына барып көриң», —дейди даналарымыз. Соныңдай қайсы халықтың өтмиши, миллий қәдириятларын үйренбекши болған адам оның тарийхый орынлары, китапханалары менен бирге, әлбетте, музейлерин барып көриӯге тырысады. Себеби, музей — миллет ғәзийнеси. Ондағы ҳәр бир буйым, экспонат сол халықтың өтмишинен сөз етиӯши жанлы буйым десем қәтелеспеймен. Отыз еки жылдан берли усы тараӯда ислеп халқымыздың бийбаҳа ғәзийнесин үйренип киятырман. Ҳәр жылы Ташкент қаласы ҳәм басқа да орынларда өткерилетуғын көргизбелерге қатнасып киятырмыз. Музейде ислеген ҳәр бир адам көриӯшилерге сол жердеги қәлеген экспонат ҳаққында мағлыӯмат бере алыӯы керек. !сиресе, ҳәр бир музей хызметкериниң алдында музейдеги барлық буйымларды зыянсыз сақлаӯ, оларды сап ҳалында келешек әӯладқа жеткерип бериӯдей жуӯапкерли ӯазыйпа турады. Биз, усындай жуӯапкершиликти сезинген ҳалда бар күш-жигеримиз бенен халқымыз тарийхын қәстерлеп сақлаӯға ҳәрекет етемиз,—здейди Венера апа сәӯбетимиз барысында.
Ғәрезсизлик шарапаты менен бизиң тарийхымызға, қәдириятларымызға айрықша итибар қаратылып, бул ислер нәтийжели әмелге асырылып келинбекте. Әсиресе, миллий мийрасларды сақлаӯ, қәдирлеп-қәстерлеӯ, үйренип изертлеӯ, оларды кең жәмийетшиликке үгит-нәсиятлаӯ жумысларын алып барып атырған музейлерге үлкен дыққат аӯдарылмақта.
Қаҳарманымыз басшылық етип киятырған Қарақалпақстан Республикасы тарийхы ҳәм мәденияты мәмлекетлик музейи Орайлық Азиядағы ең ески илимий-ағартыӯ мәкемелериниң бири болып, ол ең дәслеп Қарақалпақстанның биринши пайтахты Төрткүл қаласында 1929-жылы бир неше онлаған экспонат пенен өз жумысын баслаған. 1932-жылы республикамыз пайтахтының Төрткүлден Нөкис қаласына көширилиӯине байланыслы музей жаңа орайға көшириледи. Бул музейдиң ашылыӯында оның дәслепки шөлкемлестириӯшилери: Н.А.Баскаков, Н.В.Торчинская, фольклоршы алым Қаллы Айымбетовлардың басшылығында музейимиз кең журтшылыққа танылды. «әрезсизлигимиздиң 28 жыллық байрамы қарсаңында музей имараты жаңадан қурылып, пайдаланыӯға тапсырылды. Бул болса, пүткил музей жәмәәтин шексиз қуӯанышқа бөледи. Халық мәдениятының ажыралмас бир бөлеги болып, музей ҳәм онда топланған мийраслар халықтың өзгешелигин көрсетиӯде жоқары дәрежеде хызмет атқарды. Бүгинги күни заманагөй үскенелер менен тәмийинленип, көпшиликтиң дыққатын өзине тартып атырған бул жерде 80 мыңнан аслам экспонат бар. Өткен жылы бул музейдиң филиаллары болған Мойнақ районындағы Экология музейи жаңа имаратта жумыс баслаған болса, жақында бул жерде Арал теңизи тарийхы музейи жаңадан қурылып пайдаланыӯға тапсырылды. Ал, Елликқала районындағы тарийх ҳәм археология музейи де нәтийжели жумыс алып бармақта.
—Ҳәр жылы музейимизге көплеген туристлер келип, елимиз тарийхының бийбаҳа үлгилери менен танысып кетеди. Қалаберди бүгин биз музейимизди жәҳән талабына сай заманагөй музей дәрежесине жеткериӯ ушын жумыслар алып бармақтамыз. Бунда, әлбетте, бул жерде ислеӯши ҳәр бир музей хызметкериниң үлеси бар. Келешекте музейимизди дүнья жүзине танытып, жәҳән халықларын бай тарийхымыз бенен таныстырыӯ баслы мақсетимиз,—дейди музей басшысы.
Бүгин өзи де устаз дәрежесине жетип, тынып-тыншымайтуғын қаҳарманымыз тәжирийбели басшы болыӯ менен бирге жақсы кәсиплес, устазларының мақтанышлы шәкирти, шәкиртлериниң болса сүйикли устазы. Тараӯдың пидайы хызметкери болыӯ менен бирге жәмийетте белсенди ҳаял, ең баслысы шаңарағының уйтқысы, перзентлерине меҳрийбан ана, сүйикли қостар. Өмирлик жолдасы Фархат аға менен үш улды тәрбиялап, олардан ақлық сүйип отырған қәдирли кемпир апа.
Зымырап өтип атырған ӯақыт бизди ҳәр демде гөзлеген мәнзилимизге қарай жетелеп бармақта. Өз кәсибин жанындай сүйип, бар меҳир-муҳаббаты, ықласы менен оның раӯажланыӯы жолында хызмет етип киятырған Венера Матекеева быйыл жақынларының қушағында елиӯинши бәҳәрин қарсы алмақта. Тойхат орнындағы мақаламызға ноқат қояр алдынан биз қаҳарманымызды юбилей жасы менен қутлықлап, машақатлы ҳәм мақтанышлы жумысларында табыслар тилеймиз.

Гүлмира ПАЛӮАНОВА,
көркем өнертаныӯ журналисти

Пікір үстеу

Э-пошта мекенжайыңыз жарияланбайды. Міндетті өрістер * таңбаланған