МОЙНАҚ МӘДЕНИЯТЫ ТАРИЙХЫНАН

Мәденият тараӯында бирге ислеген жасы үлкен кәсиплеслеримди еске алып, олардың хызметлери ҳаққында азы-кем сөз етиӯди мақул көрдим.
Олардан Айпаршын апа Тлеӯмуратова, Қосберген аға Бекбергенов, Алпысбай аға Қаюпов ҳәм басқалар Мойнақтың атынан 1957-жылы Москва қаласында өткерилген мәденият күнлерине қатнасқан дегенди еситкенимде исенбеген едим. Олардың Москва қаласында өткерилген усы илажда түскен сүӯретлерин көрип, кеӯлимде мақтаныш сезимлери пайда болды.
1970-жыллары районлық мәденият үйи хызметкерлериниң қатнасыӯында «Алпамыс» пьесасы сахнаға қойылған. Онда Сағынбай Ахымбетов-Алпамыс, Сағын Зияӯов-Қаражан ролин шеберлик пенен атқарғанлығын жерлеслери бүгинги күнге шекем мақтаныш етеди. Демек, бул ҳәзирги көркем өнерге қызығыӯшы жаслар ушын үлкен тарийх.
1972-жылы Қоңырат қаласында драма жәмәәтлериниң қатнасыӯында жарыс болып өтти. Оған бизлер Әбдираман Өтеповтың «Бояӯшы ӯәкил» пьесасынан көринис таярлап барған едик. Онда ӯәкилимиз отырған жерге қызлар кирип келетуғын жеринде, «Қызлар үйге кир» қосығын өзлеримиз қосып, атқарып шықтық. Сол жерде төрешилер қурамы ағзаларынан бири келип, мениң ийнимнен қағып, дөретиӯшилигиме табыслар тиледи. Бул кисиниң Сапар Хожаниязов екенлигин, директорымыз Муратбай Жамаловтан сорап билдим. Бул ушырасыӯ менде үлкен тәсир қалдырып, илҳәмландырып, көркем өнерге болған қызығыӯшылығымды және де күшейтти.
1978-жылы тапсырма бойынша жәмәәтимиз бенен дәрьяның қуяр жеринен алыслаӯдағы «Ордабай» деген участкада балық аӯлап атырған балықшыларға агитбригада шөлкемлемлестирип, концерт бағдарламасын усындық. Агитбригада қурамында дүнья жаңалықларын таныстырыӯшы лектор, медицина хызметкерлери, газета-журналлар ҳәм китаплар менен тәмийинлеӯши китапханашы, азық-аӯқат, кийим-кеншек ҳ.т.б тәмийинлеӯши саӯда хызметкерлери де болатуғын еди.
Сапар даӯамында даӯыл болып қала қойса еки-үш күнлеп иркилип қалған пайытларымыз болған. «Қазақдәрья», «Домалақ» ҳәм басқа да көллерде балық аӯлап атырған балықшыларға самолёт пенен барсақ, аӯыл мийнеткешлери менен шарӯаларға автомашина менен баратуғын едик.
Ол ӯақытлары ҳәзиргидей асфальт жол жоқ, соннан жолда көлигимиз бузылып қалса, инструментимизди арқалап қайтқан күнлеримиз болды. Сонда салмағы аӯыр аккардионды арқалап киятырған сазендемиз Абдибай Оразымбетов (марҳум)тың ашыӯ менен, ендигиден былай баламанға өтемен дегенлерин еслеп, бүгинги жасларға ҳәӯесиң келеди.
Мен 1987-жылы Ташкент мәмлекетлик Мәденият институтының режиссёрлық бөлимине оқыӯға кирип, оны 1991-жылы питкердим. Ғәрезсизлик шарапаты менен биринши мәртебе районымызда Наӯрыз байрамын өткердик. 1995-жылы район ҳәкими Тажетдин Керимзатовтың басшылығында районымыздың дүзилгенине 70 жыл толған юбилей тойы жоқары дәрежеде өткерилди. Тарийхый ӯақыя есапланған усы илаждың декорациясын жаратып, соның менен бирге байрам сценариясын жазып, художник ҳәм режиссёр сыпатында үлес қосқанымнан қуӯанышлыман.
Енди китапхана хызметкерлеринен` қәниге Роза Садуллаева (марҳум), Даржан Қайыпова, сондай-ақ, жасларымыздан` Сулыӯхан Нажиматдинова, Гаӯҳар Қайыпова, Гүлистан Тажбенова ҳәм басқалар өзлерине бекитилген ӯазыйпаға жуӯапкершилик пенен қарап, китапқумарлар алғысына миясар болды.
Район аймағында музейимиздиң пайда болыӯы да өз алдына тарийх.
Ҳәр дәӯирдиң тәкирарланбас мәденияты менен көркем өнери келешек әӯладқа жеткериӯге ҳәм мийрас етип қалдырыӯда, оларды көз қарашығындай етип сақлаӯда музейлердиң тутқан орны айрықша. Тарийх пенен тиллесип өтмиш пенен сырласыӯшы бирден-бир орын бул — музей.
Усылар қатарында жәҳәнди өзине қаратып, елимиздиң мақтанышына айланып, туристлердиң ең көп келетуғын мәканына айланған Мойнағымыз да бай тарийхқа ийе.
Район халқы тийкарынан балықшылық, өнерментшилик, өндирис пенен шуғылланған. X8X әсир ақыры ҳәм XX әсирдиң басларында теңиз порты арқалы Мойнақ районына ҳәр қыйлы миллет ӯәкиллери ҳәр түрли кәсип ийелери саяхатта келген. Әсиресе, художниклер теңиз бойында дөретиӯшилик еткен. Художниклер ҳәм өнерментлердиң дөретиӯшилик мийнетлерин сақлаӯ ҳәм кейинги әӯладқа жеткерип бериӯ мақсетинде 1984-жылы Мойнақ районы «:шсай» аӯыл кеңесинде кишигирим көргизбе шөлкемлестириледи. 1994-жылдан баслап Мойнақ районлық Мәденият бөлими жанында музей сыпатында өз хызметин баслайды. Усы музейге тийкар салынып, дәслепки экспонатларын жыйнап, жумысларының жолға қойылыӯында сол ӯақыттағы район белсендилеринен` Т.Темирбаев, Ж.Өтегенов, Ө.Жолдасбаев, О.Есиркепов, Ө.Халмуратовлардың пидәкерлик пенен хызмет еткенлигин айрықша атап өтиӯ орынлы.
Мойнақ районы ҳәм Арал әтирапына туристлерди кеңирек шарлаӯ, сондай-ақ оның узақ өтмиштеги тарийхы, тәбияты ҳәм ондағы ҳайӯанатлар, өсимликлер дүньясы, халқымыздың үрп-әдетлерин, музей арқалы кең жәмийетшиликке жеткерип бериӯ мақсетинде Президентимиздиң ғамхорлығы нәтийжесинде музей өз бинасына ийе болды.
Солай етип, 2017-жылы музейдиң таза имаратының қурылыс ислери тамамланып, салтанатлы жағдайда ашылыӯ мәресими болып, пайдаланыӯға тапсырылды. Музей Қарақалпақстан Республикасы тарийхы ҳәм мәденияты мәмлекетлик музейиниң филиалы сыпатында өз жумысын баслады.
Дәслепки хызметин көргизбе сыпатында баслаған музей коллекциясында бүгинги күнде 300ден артық экспонат бар. Музей экспонатлары арқалы тамашагөйлер Арал теңизиниң өтмиши ҳәм бүгинги турмысы ҳаққында, флора ҳәм фаунасы, районда балықшылықтың раӯажланыӯы, Балық консерва заводының турмысына бағышланған фотосүӯретлер, художниклер, «Арал жыршысы» болып танылған Ф.Ю.Мадгазин ҳәм Р.Матевосян дөретиӯшилигине тийисли дөретпелерди тамашалайды.
Журтбасшымыздың` «Мәденият Мойнақтан басланады», —деген сөзлери бүгин шынлыққа айланып, Мойнақ ҳақыйқый мәденият ошағына айланбақта.
Өз нәӯбетинде мойнақшылар да қаратылған үлкен итибар ҳәм ғамхорлықтан шексиз қуӯанышта. Олар бул жердиң гүллеп-жаснаӯы ушын тынымсыз мийнет етпекте.
Бекназар
АЛЛАМБЕРГЕНОВ,
тараӯ нураныйы

Пікір үстеу

Э-пошта мекенжайыңыз жарияланбайды. Міндетті өрістер * таңбаланған