ЖЫРЫМЫЗСАҢ, ЗАМАНЛАС! (Қарақалпақстан Республикасында 10-15-июнь күнлери болып өткен «Сени жырлаймыз, заманлас!» Өзбекстан театрларының V көрик фестивалынан репортаж)

Бүгин елимиздиң қайсы тараӯын алып қарасақ та, онда «бир жағадан бас шығарып», аӯызбиршилик пенен мийнет етип атырған заманласларымызды көрип ҳәӯес етемиз. Қайсы салада жумыс ислемесин олардың мақсети бир, яғный елимиз тынышлығы, абаданлығы, оның раӯажланыӯы ҳәм ертеңги күни ушын хызмет етиӯ. Өйткени, олар бүгинги заман қаҳарманлары.
Усылар қатарында мәденият ҳәм көркем өнер тараӯы ӯәкиллери де пидайылық пенен хызмет етип, тараӯдың раӯажланыӯына үлес қоспақта. Көркем өнер кеӯиллерге йош-кейпият, илӯам бағышлап, инсанларды жақсылыққа жетелейди. Өткен бес күн даӯамында елимиздиң мәденият ҳәм көркем өнер тараӯы хызметкерлери байрам қушағында болды.
Быйыл «Сени жырлаймыз, заманлас!» Өзбекстан театрларының V Республикалық көрик фестивалына Қарақалпақстан Республикасы мезбанлық етти.

10-июнь күни мийманлар ҳәм фестиваль қатнасыӯшылары Нөкис темир жол вокзалы ҳәм Бройлер жол патруль хызмети постында нан-дуз, саз-сәӯбет пенен салтанатлы жағдайда күтип алынды.
Мәресимге Қарақалпақстан Республикасы Мәденият министри Қ.Турдиев, тараӯ хызметкерлери, жаслар, кең жәмийетшилик ҳәм «ХҚ ӯәкиллери қатнасты.
2011-жылдан баслап ҳәр еки жылда бир мәрте өткерилип киятырған бул фестивальдың тийкарғы мақсети: Ӯатанымыз ғәрезсизлигин, миллий қәдириятларымыз ҳәм елимизде алып барылып атырған үлкен дөретиӯшилик ислерин үгит-нәсиятлаӯшы, журтымыз тынышлығы, абаданлығы жолында пидайы мийнет етип атырған заманласларымыз образларын сәӯлелендирген заманагөй темадағы, бүгинги тамашагөй талабы, талғамына жуӯап беретуғын спектакльлерди жаратыӯ менен бирге өз-ара тәжирийбе алмасыӯ, сондай-ақ, тамашагөйлеримизди өзбек театр өнериниң ең таңламалы дөретпелери менен таныстырыӯдан ибарат.
Мағлыӯмат ушын быйылғы фестивальда Ташкент қаласынан Өзбекстан мәмлекетлик драма театры, Өзбекстан мәмлекетлик академиялық рус драма театры, Қарақалпақстан Республикасынан Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик академиялық музыкалы театры, Қарақалпақ мәмлекетлик Жас тамашагөйлер театры ҳәм !ндижан, Сурхандәрья, Сырдәрья, Қашқадәрья, Самарқанд, Хорезм ҳәм Ферғана ӯәлаятларының республика театрлары өзлериниң заман қаҳарманларын сәӯлелендирген спектакльлери менен қатнасты.
—Президентимиздиң басламасы менен Қарақалпақстан Республикасында усы бағдарда, Мойнақ районында әмелге асырылып атырған кең көлемли ийгиликли ислер дәӯиринде бундай көрик фестивальдың өткерилиӯи айрықша әҳмийетке ийе,—дейди Қарақалпақ мәмлекетлик Жас тамашагөйлер театрының директоры, Қарақалпақстан Республикасына мийнети сиңген көркем өнер ғайраткери Полатбай Айтмуратов.
—Жәмәәтимиз фестивальға «Мойнақта бахыттың таңлары атты» ҳәм «Тырна пәрлери» таңлаӯдан тысқары спектакльлери менен қатнасты. Әлбетте, спектакллеримиз тамашагөйлеримиздиң кеӯлинен шықты, деген үмиттемиз.
Өзбекстан Республикасы Мәденият министрлиги, Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Министрлер Кеңеси тәрепинен шөлкемлестирилген фестивальдың ашылыӯ мәресими Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик академиялық музыкалы театрында болып өтти. Дәслеп мийманлар театр алдына қурылған отаӯларға кирип, соңынан фойедеги қарақалпақ миллий өнерментшилик үлгилерин ҳәм художниклердиң дөретиӯшилик ислерин тамашалады. Мийманларға хош ҳаӯаз бақсыларымыз ҳәм театрдың симфониялық оркестриниң атқарыӯындағы әжайып қосықлар да байрам кейпиятын уласты.
Фестивальдың ашылыӯ мәресиминде Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси Баслығының орынбасары А.Ҳамраев ҳәм Өзбекстан Республикасы Мәденият министриниң биринши орынбасары, Өзбекстан ҳәм Қарақалпақстан халық артисти О.Назарбеков cөзге шығып, бәршени фестивальдың ашылыӯы, театрлар байрамы менен қутлықлады ҳәм фестивальдың мақсети ҳәм әҳмийетине айрықша тоқтап өтти.
Мәресим Қарақалпақстан Республикасы ҳәм ӯәлаятлардан келген көркем өнер хызметкерлериниң концерт бағдарламасы менен даӯам етти. Буннан соң мийманлар Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик академиялық музыкалы театры жәмәәтиниң «Жәмийла» спектаклин тамаша етти.
—Алдыңғы жылларда өткен фестивальларға қарағанда быйылғы фестиваль көлеми кеңлиги, талапқа сайлығы, спектакльлердиң дәрежеси жоқары екенлиги менен айрықша. Ең тийкарғысы, фестиваль шеңбериндеги спектакльлердиң халық арасына кең тарқалғанлығы. Быйыл ӯәлаятлардан келген театрлардың фестиваль шеңберинде районларға дөретиӯшилик сапар шөлкемлестирилиӯи айрықша итибарға ылайық. Демек, театр өзиниң тийкарғы ӯазыйпасын атқармақта,—дейди көркем өнертаныӯ илимлери докторы, профессор, төрешилер қурамы ағзасы Дильфуза Рахматуллаева.
Фестивальдың екинши күни Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик академиялық музыкалы театрында Өзбекстан мәмлекетлик драма театрының «Жер бәрибир айлана береди» спектакли тамашагөйлер нәзерине усынылды. Онда инсаныйлық туйғылар ҳәм мүнәсибетлердиң қайшы келиӯи ҳәм ҳәрқандай жағдайда да өмир даӯам етиӯи ҳаққындағы идеялар алға сүриледи.
—Атақлы дөретиӯшилер қатнасыӯындағы сахналық көриниси мәмлекетимизде театр өнериниң жоқары дәрежеде раӯажланғанлығын билдиреди. Жоқарыда тамашалаған спектакль мени руӯхландырды, түскинликтен шығыӯ жолларын үйретти,—дейди қаламыз турғыны Убайда Пахратдинова.
Оннан соң Қарақалпақ мәмлекетлик Жас тамашагөйлер театрында Самарқанд ӯәлаяты музыкалы драма театрының «Ана жүреги» деп аталған спектакли тамашагөйлер нәзерине усынылды. Жаслардың ақыл-ойын раӯажландырып, руӯхый дүньясын байытыӯ, оларды ҳәр қыйлы диний ҳәм экстремистлик ағымлар тәсиринен аӯлақ болыӯға шақыратуғын спектакль бәршени сақлыққа шарлады.
Ҳәр бир спектакльден соң фестиваль қатнасыӯшылары, көркем өнер шеберлери, жазыӯшы, драматург, шайырлар өз пикир-усынысларын билдирип барды.
Түсликтен соң қатнасыӯшылар Қарақалпақстан Республикасы И.В.Савицкий атындағы мәмлекетлик көркем өнер музейине саяхат етти. Олар «Саҳра Лувры» деп тән алынған бул дәргайдағы бийбаҳа экспонатлар, қарақалпақ халқының миллий өнерментшилик үлгилерин, жергиликли ҳәм шет ел художниклериниң дөретпелерин тамашалады.
—Пүткил дүньяға даңқы жайылған бул музейди қанша тамаша етсеңиз де шаршамайсыз. Қарақалпақ халқының миллий өнерментшилик буйымлары, қарақалпақ қызларының «Көк көйлеги» айрықша итибарымды тартып, менде үлкен сүйиспеншилик сезимлерин пайда етти,—дейди, Ферғана ӯәлаяты музыкалы театрының драма артисти Гулназахан Усманова.
Оннан соң мийманлар Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик академиялық музыкалы театрында усы театрдың «Сақаӯат бағы» спектаклин тамашалады. Өзбекстан Қаҳарманы, Өзбекстан халық муғаллими А.Өтениязовтың өмир жолына бағышланған бул спектакль тамашагөйлерде айрықша тәсир қалдырды.
—Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик академиялық музыкалы театрының «Жамийла» ҳәм ҳәзир ғана тамашалаған «Сақаӯат бағы» спектакллериниң ҳәр бири менде айрықша тәсир қалдырды. Режиссёрдың жумысы, актёрлардың атқарыӯ шеберлиги, сахна декорациясы бәри мақтаӯға ылайық. Қарақалпақ халқының ҳақ кеӯил, миймандослығын айрықша атап өтиӯ орынлы. Фестивальда бәршеге әӯмет тилеймен, —дейди Әндижан ӯәлаяты музыкалы драма театрының режиссёры Исакжон Эргашев.
Фестивалдың үшинши күни де академиялық театр сахнасында Қашқадәрья ӯәлаяты музыкалы театрының «Хушвақт» спектакли қойылды. Спектакльден соң қатнасыӯшылар Қарақалпақ мәмлекетлик Жас тамашагөйлер театрында усы театрдың «Тырна пәрлери» спектаклин тамашалады.
Усы күни таң азаннан Самарқанд ӯәлаяты музыкалы драма театры жәмәәтиниң жаңаланыӯлар ҳәм өзгерислер, үлкен жаратыӯшылық ислери алып барылып атырған Мойнақ районына жол алды. Райондағы 2-санлы балалар музыка ҳәм көркем өнер мектебинде оларды район ҳәкимлиги, кең жәмийетшилик ӯәкиллери салтанатлы жағдайда күтип алды.
Мектеп залында театр жәмәәти район халқына «Ана жүреги» спектаклин усынды.
—Районымызға, әсиресе мектебимизге болған бундай дөретиӯшилик сапарлар оқыӯшыларымыздың көркем өнерге болған сүйиспеншилигин және де арттырып, елимизге белгили, көркем өнер шеберлери менен болған ушырасыӯлар, сәӯбетлесиӯлер олар ушын тәжирийбе мектеби ӯазыйпасын атқарады. Мойнақта қызғын дөретиӯшилик ислери алып барылып атырған бир пайытта район халқына мәдений демалыс бағышлаған Самарқанд ӯәлаяты музыкалы драма театры жәмәәтине миннетдаршылық билдиремиз,—дейди мектеп директоры Наргиза Жамалова.
Спектакльден соң фестиваль қатнасыӯшылар Мойнақ Экология музейин, ески Кемелер комплексин тамаша етти.
—Бул жердеги өзгерислер бизди ҳайран қалдырды. Жүдә қуӯанышлымыз, Мойнақ танып болмас дәрежеде өзгерген. Ҳәммениң жүзинде қуӯаныш. Бул бизди толқынландырып жиберди,—дейди Самарқанд ӯәлаяты музыкалы драма театры директоры Камолиддин Коржовов.
Усы күни фестиваль қатнасыӯшыларынан бири болған Өзбекстан мәмлекетлик академиялық рус драма театры жәмәәтиниң Қарақалпақстан Республикасы Мәденият министрлиги ҳәм кең жәмийетшилик ӯәкиллери Нөкис темир жол вокзалында салтанатлы жағдайда күтип алынды.
Кешқурын мийманлар Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик академиялық музыкалы театрында Сурхандәрья ӯәлаяты музыкалы драма театрының «Заминнен алыс кетпе» спектаклин тамашалады.
13-июнь күни мийманлар ҳәм фестиваль қатнасыӯшылары Қарақалпақ мәмлекетлик Жас тамашагөйлер театрында Әндижан ӯәлаяты музыкалы драма театрының «Мүнәжат», Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик академиялық музыкалы театрында Ферғана ӯәлаяты музыкалы драма театрының «Атминген ҳаял» спектакльлерин тамаша етти.
Түсликтен соң Өзбекстан Республикасы Мәденият министрлигиниң «Театрларды раӯажландырыӯ басқармасы» баслығы М.Ахметжанова басшылығында фестиваль төрешилер қурамы ҳәм шөлкемлестириӯшилер Мойнақ районына сапар етип, ол жердеги дыққатқа ылайықлы орынларды барып көрди.
—Ҳақыйқатында да, бүгин Мойнақ қызғын мийнет майданына айланған. Көз бенен көргенге не жетсин?! Бул жердеги жаңаланыӯлар көзди қуӯандырады. Фестиваль шеңберинде Мойнаққа сапар шөлкемлестиргени ушын миннетдармыз,—дейди төрешилер қурамы ағзасы, Қарақалпақстан Республикасы на мийнети сиңген көркем өнер ғайраткери Омонилла Ризаев.
Усы күни Қашқадәрья ӯәлаяты музыкалы театры жәмәәти Елликқала, Сырдәрья ӯәлаяты музыкалы драма театры Шымбай районына, Сурхандәрья ӯәлаяты музыкалы драма театры Тахтакөпир районларында дөретиӯшилик сапарда болды.
—Районымыздағы Мәденият сарайында Сурхандәрья ӯәлаяты музыкалы драма театрыниң дөретиӯшилик жәмәәти мийманда болып, район халқына «Заминнен алыс кетпе» атлы спектаклин усынды. Әлбетте, халқымыздың бундай мәдений илажлардан кеӯиллери толып, спектакльди жақсы күтип алды. Театр жәмәәтине, мийманларымызға миннетдаршылық билдиремиз,—дейди Тахтакөпир районлық Мәденият бөлими баслығы Серик Пиржанов.
Келеси күни академиялық театрымыз сахнасында Өзбекстан мәмлекетлик академиялық рус драма театрының «Одинокая лодка» («Жалғыз қайық») спектакли қойылды. Ал, Жас тамашагөйлер театрында Хорезм ӯәлаяты музыкалы драма театрының «Бағбан» спектаклин тамаша етти.
Бул күни де Әндижан ӯәлаяты музыкалы драма театры жәмәәти Әмиӯдәрья, Ферғана ӯәлаяты музыкалы театры Қанлыкөл, Самарқанд ӯәлаяты музыкалы драма театры болса Шоманай районларында дөретиӯшилик сапарда болды.
—Фестиваль шеңберинде өткерилип атырған илажлар мақтаӯға ылайық. Биз жәмәәтимиз бенен бирге Әмиӯдәрья районында сапарда болдық. Бизиң «Мүнәжат» спектаклимизди район халқы жақсы күтип алды. Бундай итибар ҳәм миймандослықтан миннетдармыз,—дейди !ндижан ӯәлаяты музыкалы драма театры актёры Ибрахимжан Нарматов.
Жасларымызға жигер бағышлап, олардың қызығыӯшылықларын, талантын қоллап-қуӯатлаӯ, оқыӯ процеси менен танысып, өз тәжирийбелери менен ортақласыӯды мақсет еткен ташкентли бир топар көркем өнер шеберлеринен: Өзбекстан халық артисти Ё.Ахмедов, Өзбекстанға хызмет көрсеткен артист Ф.Маъсудов, Өзбекстан Республикасына мийнети сиңген көркем өнер ғайраткери М.Азимов, Өзбекстан Республикасы Мәденият министрлигиниң «Репертуар, талқылаӯ» бөлими баслығы, драматург Хайтмат Расуллер Өзбекстан мәмлекетлик көркем өнер ҳәм мәденият институты Нөкис филиалында дөретиӯшилик ушырасыӯда болды.
Кешқурын Қарақалпақ мәмлекетлик Жас тамашагөйлер таетрында усы театрдың «Мойнақта бахыттың таңлары атты», ал, академиялық театрымызда фестивальдан тыс «Ийман» спектакли қойылды.
«Тойдың болғанынан боладысы қызық»,—дегениндей, фестивальдың жуӯмақлаӯшы күни де демде жетип келди. 15-июнь күни академиялық театрымыз сахнасында Сырдәрья ӯәлаяты музыкалы драма театры жәмәәти «Инсанлыққа талабан» спектаклин кең жәмийетшиликке усынды. Сондай-ақ, усы күни Қарақалпақстан Республикасы И.В.Савицкий атындағы мәмлекетлик көркем өнер музейинде «Сахнада заманагөй қаҳарман образы» атамасында драматурглердиң Республикалық семинар кеңеси болып өтти. Оны Өзбекстан Республикасы Мәденият министрлигиниң «Театрларды раӯажландырыӯ басқармасы» баслығы М.Ахметжанова басқарып барды. Илажда Қарақалпақстан Республикасы Мәденият министри Қ.Турдиев, көркем өнертаныӯ илимлери докторы, профессор М.Тӯлахӯжаева ҳәм басқалар сөзге шығып, өткерилип атырған илаждың әҳмийетине кеңнен тоқтап өтти. Семинарда көркем өнертаныӯ илимлери докторы, профессор Д.Рахматуллаева, Өзбекстанға хызмет көрсеткен көркем өнер ғайраткерлери: Ж.Маҳмуд, Ш.Абдималиковлар, Қарақалпақстан Республикасына мийнети сиңген көркем өнер ғайраткери О.Ризаев ҳәм Өзбекстан мәмлекетлик көркем өнер ҳәм мәденият институты Нөкис филиалы оқытыӯшысы, доцент Ж.Хожановлар баянат жасады.
Драматурглар, көркем өнертаныӯшылар, режиссёрлар, әдебий бөлим баслықлары, актёрлар, Өзбекстан мәмлекетлик көркем ҳәм мәденият институты Нөкис филиалы оқытыӯшы ҳәм студентлери қатнасқан семинар өз-ара пикир-алысыӯлар менен даӯам етти.
15-июнь. Саат 17:00. Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик академиялық музыкалы театрына барлық фестиваль шөлкемлестириӯшилери, қатнасыӯшылар, кең жәмийетшилик ӯәкиллери менен ҒХҚ хызметкерлери жыйналған. Бәршениң кеӯли өзгеше толғаныста.
Фестивальдың жеңимпазларды сыйлықлаӯ ҳәм жуӯмақлаӯшы мәресиминде Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси Баслығының орынбасары Э.Дурдиев, Өзбекстан Республикасы Мәденият министриниң биринши орынбасары О.Назарбековлар сөзге шығып, белсене қатнасқаны ушын мәмлекетлимиз театр жәмәәтлерине, шөлкемлестириӯшилерге, барлық қатнасыӯшыларға миннетдаршылық билдирди. Шынында да, өткен бес күн қарақалпақ диярында ҳақыйқый мәденият ҳәм көркем өнер байрамына айланды.
Фестиваль жуӯмағында биринши орын Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик академиялық музыкалы театрының «Сақаӯат бағы» (автор К.Кәримов, режиссёр: М.Үсенов) спектаклине берилди. Екинши орын Өзбекстан мәмлекетлик драма театрының «Жер бәрибир айлана береди», үшинши орын болса Өзбекстан мәмлекетлик академиялық рус драма театрының «Одинокая лодка» («Жалғыз қайық») ҳәм Сырдәрья ӯәлаяты музыкалы драма театрының «Инсанлыққа талабан» спектакльлерине несип етти.
Сондай-ақ, илажда «Ең жақсы драматургия», «Ең жақсы режиссёр», «Ең жақсы ҳаял роли», «Ең жақсы еркек роли», «Ең жақсы сценография», «Ең жақсы эпизодлық роль» номинациялары бойынша жеңимпазлар анықланды.
—Жүдә қуӯанышлыман. Мен ушын күтилмеген саӯға болды. Толғаныстан не деримди де билмей атырман. Итибар ҳәм хошаметтен миннетдарман,—дейди «Мойнақта бахттың таңлары атты» спектаклиниң авторы, жас драматург Байрам Айтмурат.
Салтанатлы илаж республикамыз көркем өнер шеберлери атқарыӯындағы концерт бағдарламасы менен даӯам етти. Жуӯмақлап айтқанда, өткен бес күн республикамыздың мәденият ҳәм көркем өнер тараӯы турмысындағы әҳмийетли ӯақыя болды. «Сени жырлаймыз, заманласЁ» Өзбекстан театрларының V Республикалық көрик фестивалы бәршениң ядында узақ ӯақыт сақланып, айта жүрерликтей көтериңкилик руӯҳта өтти.

Гүлмира ПАЛӮАНОВА,
көркем өнертаныӯ журналисти
Сүӯретлерде: Фестивальдан көринислер
Сүӯретлерди түсирген:
Азиз ПИРЛЕНОВ

Пікір үстеу

Э-пошта мекенжайыңыз жарияланбайды. Міндетті өрістер * таңбаланған